Glasgieten met Marjan Smit

Marjan Smit glasgieten

Vuur vormt verhaal

Sinds ongeveer 2005 maakt Marjan Smit samen met haar man Will Priems prachtige glazen objecten. Op 29 januari 2020 waren Gemma en ik door hen uitgenodigd om in het ‘Glazen Huis’ in Lommel (België) te komen kijken, hoe zij dat doen. Het gieten zelf is eigenlijk een sluitstuk van een lang proces.

Marjan Smit in haar atelier
Marjan Smit glas
Marjan Smit maakt een blad van een wijnrank

Al in haar atelier naast hun oude boerderij in de buurt van Eindhoven is het creatieve proces begonnen. Daar bedenkt Marjan de vorm en de inhoud van de te maken glasobjecten. Kleine glazen beestjes, kleurtjes en vormpjes maakt ze aan de brander om deze toe te voegen tijdens het gieten. Ook vormt ze in haar atelier kleine metalen voorwerpen.

Marjan Smit in haar atelier – ze maakt hier kleine voorwerpen die in haar glaswerk ingesmolten worden.
Marjan Smit in haar atelier glas
Marjan Smit in haar atelier – ze maakt hier kleine voorwerpen die in haar glaswerk ingesmolten worden. Het roodgloeiend glas wordt tussen twee grafietblokjes in de gewenste vorm geknepen.
Marjan Smit glas
Marjan Smit maakt een weekdier voor haar glaswerk
marjan Smit
Marjan Smit – glaselementen die zij bij haar glaskunst kan gebruiken.
Marjan Smit – alle glaselementen die in haar glaskunst worden verwerkt, worden in haar atelier gemaakt.
Marjan Smit glas
Marjan Smit in haar atelier – ze heeft veel voorwerpen die ze kan gebruiken bij de invulling van haar glaswerk
Marjan Smit glasgieten
De omtrek van het nieuwe te gieten glasobject wordt in het zand uitgesneden.

In speciaal zand vormt Marjan de vorm waarin het glas wordt gegoten. Dit zand moet een bepaalde vochtigheid en stevigheid bezitten en kan na het gieten van het glas opnieuw gebruikt worden. Vaak wordt de vorm in het zand in de dagen vóór het gieten in haar atelier gemaakt.

Marjan Smit glasgieten
Het zand wordt voorzichtig uit de mal uitgeschept.
Marjan Smit glasgieten
Deze twee mallen zijn de grondvorm voor twee te gieten glasobjecten. Eerst een zwarte onderlaag waarop kleurpoeder en voorwerpen opgelegd worden.
Marjan Smit glasgieten
Andere kleuren worden toegevoegd.
Marjan Smit glasgieten
Verschillende metalen objecten worden in deze mal gelegd om straks in het vloeibare glas te worden opgenomen.

In de vorm worden als basis verschillende kleuren gelegd en soms ook enkele metalen voorwerpjes als een wiel, een kinderwagentje, takken van een boom, een wenteltrapje, enz. Dit wordt vergeleken met het fuse glas dat op haar IPod als foto staat en dat Marjan in haar atelier heeft samengesteld.

Marjan Smit glasgieten
In haar atelier heeft Marjan een plan bedacht voor het nieuwe glasobject en daarvoor ook fuse glas met kleuren en afbeeldingen gemaakt.
Marjan Smit glasgieten
Zo ziet de onderlaag van het nieuwe glasobject er nu uit – klaar om in de gieterij drie bewerkingen te ondergaan.
Marjan Smit glasgieten
Voor het gieten wordt er eerst overlegd, hoe deze twee mallen het beste gegoten kunnen worden.

Vervolgens wordt de bak met klaargemaakte vorm naar de gieterij gebracht. Na overleg met Will en Nadia Matthynssens ( glasblazer / deskundige van de gieterij en zie het artikel onderaan de pagina) ) trekt ieder wat extra kleren aan om geen brand- en schroeiplekken te krijgen.

Marjan Smit glasgieten
Will giet met een zware stalen ‘pollepel’ de eerste laag glas in de mal. Tijdens de beweging van de oven naar de mal heeft Marjan op deze eerste glaslaag in de ‘pollepel’ wat kleurpoeder gestrooid.

Will haalt met een zware metalen kom de eerste laag vloeibaar glas (Bomma Cullet) van 1240° uit de oven en Marjan strooit daar met een zeefje een glaspoeder met een bepaalde kleur op. Vervolgens wordt dit in de vorm gegoten, zodat het vloeibare glas in de vorm versmelt met de onderlaag. De restant vloeibaar glas met kleurstof wordt in een aparte bak met water gegooid en met een schone stalen ‘pollepel’ pakt Will opnieuw vloeibaar glas uit de oven.

Marjan Smit glasgieten
Na het eerste glasgieten voegt Marjan een stuk fuse glas toe dat ze in haar atelier heeft gemaakt en in de gieterij in een aparte oven tot 600 graden heeft voorverwarmd.

Ondertussen heeft Marjan met een tang het fuse glas uit een oven van 600° gehaald en legt dit in de vorm. Door de tweede portie vloeibaar glas die Will nu in de vorm giet, wordt alles één geheel. Nadia Matthynssens knipt bij het uit de oven halen van het vloeibare glas en na het gieten van het glas de sliert half gestolde glasstreng door en legt deze terug in de ‘pollepel’.

Marjan Smit glasgieten
Will giet de tweede heldere glaslaag in de mal.
De sliert vloeibaar glas moet als een navelstreng doorgeknipt worden en wordt door Nadia in de pollepel teruggelegd.

Alleen met dit teamwork kan een geslaagd glazen object worden gegoten. Er gaat nu een stalen deksel over de gietvorm om de glasmassa niet te snel te laten afkoelen, zodat deze goed in alle hoekjes en gaatjes van de mal gaat zitten. Ook de tweede mal in de gietvorm ondergaat hetzelfde drievoudige proces.

Marjan Smit glasgieten
De gegoten glasobjecten worden door Nadia en Will naar een tafel vóór de afkoel-oven verplaatst.

Na een vijf minuten wordt de gietvorm op een andere tafel geplaatst en om glasvormen heen worden gaatjes in het zand geprikt om de vormen af te laten koelen.

Marjan Smit glasgieten
Voor de koeling van het glas worden gaatjes om de vorm in het zand geprikt.
Marjan Smit glasgieten
Nadat het glasobject stevig genoeg is geworden, wordt het uit het zand losgewerkt.

Wanneer de gloeiend hete glasvorm genoeg is afgekoeld om zonder vervorming uit de mal te halen, wrikt men deze los uit het zand en wordt met een rokende plank in een koeloven gelegd. In ruim 72 uur koelt deze oven van ongeveer 1000° naar kamertemperatuur. Bij te snelle afkoeling zou het glas uit elkaar kunnen spatten.

Marjan Smit glasgieten
Voor het de afkoel-oven in gaat, wordt er zoveel mogelijk aarde van het glasobject afgeschraapt.
Marjan Smit glasgieten
Nog roodgloeiend van de hitte wordt het glasobject op een plank gelegd en
Marjan Smit glasgieten
Will schuift het gloeiende glasobject in de afkoel-oven waar dit in 72 uur zal koelen om verder afgewerkt te kunnen worden.

Maar het glasobject is nog niet klaar. Al het gietzand moet eraf geveegd worden en de onderrand wordt door Nadia Matthynssens geëgaliseerd en gepolijst. Soms moeten nog bepaalde vlakken worden afgeslepen om heldere doorzichten te krijgen. Tenslotte krijgt een aantal glasobjecten in het atelier van Marjan een ‘kroon’.

Marjan Smit
Marjan Smit – heel voorzichtig en met goed verhitten van het andere glaswerk kunnen nieuwe bolletjes op het kroontje geplaatst worden.
Marjan Smit glas
Marjan Smit

Van Amerikaans fuse glas maakt zij een bovenkant van kleine blaadjes, zonnestraaltjes of takjes. Deze wordt op maat voor het glasobject gemaakt. Als al deze stappen zijn genomen, kan het op een mooie plek in ieders huis gaan pronken.

Marjan Smit signeren - glas - kunst
Marjan Smit in haar atelier – het signeren van haar glaskunst
marjan smit glas
Marjan Smit – het uiteindelijke resultaat staat nu in onze huiskamer te pronken!

**************************************************************************************

Voor het maken van haar glasvoorwerpen heeft Marjan Smit ook kleurige stukken glasdraad nodig. Deze worden door Nadia en Will getrokken.

Het bijwarmen van het glas waarvan de draad wordt getrokken.

Het trekken van glasdraden door Nadia

Marjan Smit gebruikt regelmatig kleurige glasdraden in haar glasobjecten en die worden in de gieterij getrokken. Daarvoor haalt Nadia Matthynssens een bol glas uit de oven en rolt deze door kleurpoeder. Vervolgens mengt zij dit al rollend op een stalen tafel en wordt de kleurpoeder in het glas vermengd. Deze kleurige glaskegel wordt op de glasblaasstoel gerold en er wordt een puntje aan de kegel geknepen. Door de kegel ondersteboven te houden trekt de zwaartekracht mee en kan er met een knijpschaar een draad naar beneden getrokken worden. Will krijgt de schaar in zijn handen en samen lopen ze van elkaar weg. Zo wordt een gloeiende glasdraad gevormd die voorzichtig op de grond wordt gelegd. Nadia maakt er stukken van en legt deze via een houten plank in de afkoel-oven. Hieronder is dat proces zichtbaar.

Een klomp vloeibaar glas komt uit de oven.
Nadia  Matthynssens glaskunst
De metalen stang kan door de oven en het glas gloeiend heet worden en wordt met water gekoeld.
Nadia  Matthynssens glaskunst
Het vloeibare glas wordt in de kleurpoeder gerold.
Nadia  Matthynssens glaskunst
Door het draaien op een stalen tafel wordt de kleurpoeder in het glas vermengd.
Nadia  Matthynssens glaskunst
Op de stoel wordt er bovenop een bolletje gedraaid.
Nadia  Matthynssens glaskunst
Als de temperatuur van het vloeibare glas te laag is geworden, wordt de klomp opgewarmd in de oven.
Nadia  Matthynssens glaskunst
Heel subtiel wordt de stang met de linkerhand gerold.
Nadia  Matthynssens glaskunst
Het bolletje glas geeft wat houvast om de glasdraad te trekken.
Nadia  Matthynssens glaskunst
De zwaartekracht helpt een handje.
Nadia  Matthynssens glaskunst
De draad wordt al wat langer.
Nadia  Matthynssens glaskunst
De draad is lang genoeg om door Will te worden overgenomen.
Nadia  Matthynssens glaskunst
Heel voorzichtig wordt de draad getrokken.
Nadia  Matthynssens glaskunst
Zo worden verschillende kleuren glasdraad getrokken.
Nadia  Matthynssens glaskunst
Langer dan deze draad lukt niet.
Nadia  Matthynssens glaskunst
De draad wordt afgeknipt.
Nadia  Matthynssens glaskunst
De stukken gloeiend hete draad gaan in de afkoel-oven.
Nadia  Matthynssens glaskunst
Aan het einde van de dag wordt de glasoven door Nadia bijgevuld.

Nadia Matthynssens is zelf glaskunstenaar en ze maakt prachtig, kleurrijk, humoristisch en poëtisch glazen objecten. Wil je het zelf zien: bezoek dan haar website: www.glaskunst-nadia.com

Glassoort Bomma Cullit wordt in schijfjes van ongeveer 4 cm in de oven gegooid om bij 1240 graden te smelten.