Oproep aan de lezer(es): Kent u nog meer cassettes die door Michel zijn uitgegeven? Zou u dit dan aan mij willen doorgeven? Zie daarvoor aub mijn hoofdstukje ‘Contact’.
Michel heeft een aantal cassettes uitgegeven, zoals bijvoorbeeld in 2000 de cassette ‘why me’. Daarin zijn te vinden: een videoband, een bundeltje gedichten van Michel, een gouache, met als basis een ets, een brons en het boek ‘why me’. Er zijn 25 exemplaren van uitgebracht en elke cassette heeft een eigen gouache.
Aangezien ik mij voornamelijk met zijn etsen bezighoud, zal ik alleen cassettes met etsen in dit hoofdstukje bespreken en – voor zover ik deze heb – laten zien.
.
1972 – De I Tjing-serie – met 9 etsen
Het boek ‘Michel van Overbeeke, Grafisch oeuvre, observator en alchemist’ pagina 29: ‘Thematisch gezien keert hij in deze periode terug naar de bijbel. In de prenten ‘Aum’, ‘And it was so’, ‘genesis 1, 25′ en ’the wonderful apple’ richt hij sterk op de Engelse King-James-editie van de bijbel. Religieuze impulsen spelen daarbij geen rol. De bijbel ziet hij eerder als een verzameling wijsgerige boeken waarin een aanvankelijk mondeling overgeleverde en later opgetekende geschiedenis in bloemrijke taal door middel van beeldspraak en symbolen de drager is geworden van een universele waarheid. Van Overbeeke komt dan ook voortdurend parallellen tegen in de andere boeken die de wereldgodsdiensten door de eeuwen hebben gedragen. In de ‘I Tjing- serie’ heeft hij bijvoorbeeld een frappante overeenkomst tussen het scheppingsverhaal en de betekenis van de verschillende tekens van de I Tjing gevonden.‘
Op de openingsets schrijft Michel het volgende:
‘Deze serie grafiek is opgedragen aan mijn lieve Christilde.
Het uitgangspunt van deze serie grafiek is een vergelijking tussen de 8 oertekens van de I Tjing (het boek der veranderingen) en de 6 scheppingsdagen uit het oude testament. De eerste twee tekens Tjien en K’oen vallen resp. samen met de vader (- het scheppende) en de moeder het ontvangende.
Het is niet mijn bedoeling om iets te bewijzen. Het is alleen het geven van een uitgangspunt.
maart 1972 en de handtekening van Michel‘
.
.
.
.
.
.
.
.
.
1975 – LEVEN GEVEN
– prenten en tekst van MICHEL VAN OVERBEEKE – GEDRUKT door FRANK PORCELIJN
In een serie van 13 prenten verrast Michel ons in 1975 met iets nieuws: een houten cassette met 13 etsen, die heel secuur op een koperen plaatje van 12 x 12 cm zijn geëtst. Het papierformaat van elke ets is 40 x 51 cm. Het kistje zelf met de 13 etsen heb ik nog nooit gezien, wel alle etsen waar er minimaal 100 door Frank Porcelijn – zelf ook een etser – van gedrukt zijn.
Op pagina 39 in ‘Michel van Overbeeke, Grafisch oeuvre, observator en alchemist‘ wordt hierover geschreven. Met uitzondering van de titelprent heeft iedere afbeelding een pedant/ tegenover in de vorm van een tekst-prent. Zoals vaak zijn de teksten cryptisch en onaf/ suggererend. Bijzonder vakbekwaam zijn ze in spiegelbeeld op de etsplaat gezet. Michel zei mij daar eens over: ‘Ja, ik heb niet voor niets op de Grafische School gezeten.’
Elke ets is voor mij als een klein juweeltje, die ’n heel verhaal verbergt. Veel elementen van de afgelopen jaren komen erin terug: de mens als vogel, het verdriet van het afscheid van zijn schoonmoeder, de tafel en het bed, de geopende vogelkooi als symbool van vrijheid, mensjes in het gras getekend, de verbinding tussen hemel en aarde in het beeld van een ladder of benen die in de bovenrand verdwijnen, AUM, bedrukte kantoenen stof, enz.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
1978 – ESTHER – ik die verborgen ben
De Esther-serie van negen etsen kwam in 1978 uit. Op pagina 51 in ‘Michel van Overbeeke, Grafisch oeuvre, observator en alchemist‘ (uitgegeven door van Spijk B.V.) wordt hierover geschreven.
Het is een serie die van Overbeeke naar aanleiding van een boek van professor F. Weinreb maakt. Zijn boek en het verhaal over Esther in de Bijbel maken een overweldigende indruk op Michel. Weinreb maakt Michel opnieuw warm voor de symbolische en metafysische waarde van de Bijbel. Vooral de universele actualiteit van het oeroude verhaal raakt Michel. De negen prenten (35 x 40 cm op een vel papier van 50 x 65,6 cm) worden in een plexiglas cassette uitgegeven.
De negen etsen zijn gedrukt door zijn assistente in het atelier en zijn partner Setske Beek, die op een van de etsen is geportretteerd.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
1988 – DE 8e DAG
Er kwam wéér een vernieuwende cassette van Michel op de ‘kunstmarkt’: de 8e dag, en niet de achtste dag. Dat is te zien op de afdruk op het zegel én op de openingsets. Ze zitten in een zwartgelakt kistje, dat na openen een glasplaatje laat zien. Daarachter zitten de negen etsjes.
Waarom waren deze negen etsen (30,5 x 23 cm) zo vernieuwend in het werk van Michel? Voor het eerst hanteert hij de techniek, dat hij grove, uitgezuurde, dikke, zwarte lijnen op een papier perst en daarna deze helder gaat inkleuren met zowel verf als vetkrijt. Het geheel is heel plezierig om te bekijken en te ondergaan, maar – vind ik – een ‘van Overbeekse’ thematiek is er moeilijk uit te halen. Zou de titel misschien betekenen, dat deze cassette verder gaat dan de schepping van de wereld – in zeven dagen?
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
1993 – knossos: vier bronsjes en vier etsen
Dit kistje van 44 x 44 x 3,8 cm wordt in het boek ‘Michel van Overbeeke, grafische oeuvre, observator en alchemist’ beschreven op pagina 109:
‘In 1993 pakt hij (Michel h.d.) weer een drie jaar oud , maar nooit uitgevoerd ontwerp op. Het object bestaat uit een kistje en is in feite een cassette voor een serie van 4 etsen met dezelfde titel. De kist is over het geheel afgedekt met een glasplaat (moet zijn plexiglasplaat, h.d.) waaronder de etsen wisselend getoond kunnen worden. Aan de bovenkant is de kist in vakjes verdeeld. In de vakken zitten vier vastgeschroefde bronsjes. De bronsjes en de etsen zijn geïnspireerd op een reis die Van Overbeeke naar Kreta maakte. De bronzen bestaan onder meer uit zogenoemde votiefplaatjes. Van oorsprong koperen plaatjes waarop het hele lichaam of onderdelen hiervan worden afgebeeld. Deze plaatjes gebruikt men in de Grieks-Orthodoxe kerk om aan het altaar te plaatsen en op deze wijze de genezing van het afgebeelde af te smeken.’
Er zijn er 25 van gemaakt en ’n cassette kostte in 1993 f. 3600,=.
.
.
.
.
.
.
.
.
1994 – different houses: 10 etsen en een etsplaatje
Hoewel Michel meerdere grote etsen van 67 x 52 cm met de titel ‘different houses’ in 1994 heeft uitgegeven, had ik dit kistje met 10 kleine etsjes tot 2026 niet gezien. Er zijn maar 10 van deze cassettes uitgegeven. Ze zijn links-onder allemaal getiteld met ‘d.h.l.’. Daar had ik nog nooit van gehoord, maar volgens AI: is dit een afkorting van ‘door het leven’. Dit betekent dat de kunstenaar de ets naar het leven heeft gemaakt, oftewel direct naar een levend model of situatie, in plaats van uit het hoofd of naar een foto. Het geeft dus aan dat het werk een authentieke, realistische weergave is.
Er is meer bijzonders met deze cassette aan de hand. Het lijkt wel of Michel de etsplaten zelf heeft afgezaagd of geknipt, want niet één heeft precies hetzelfde formaat. Ook de afdruk van de pers is veel gehaaster dan anders: soms lijkt het papier iets te vochtig geweest en is de ‘moet’ grof en diep.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
1994 – Cassette ‘meeting’ met boek Michel van Overbeeke
Op een kunstbeurs in 1994 in de RAI presenteerde Drukkerij en Uitgeverij Van Spijk te Venlo trots twee cassettes met een nieuw boek over het grafisch werk van Michel. Hoewel Michel al vanaf 1966 etsen maakte, drukte en verkocht, was er in deze uitgave voor het eerst te zien welke duizelingwekkende ontwikkeling het etswerk van Michel in die jaren had doorgemaakt. Het boek blijft een echte aanrader voor iedereen die zich wil verbazen over het vakmanschap en de creatieve ontwikkeling van de etsen van Michel in de jaren 1966 – 1994.
Helaas valt er wel wat negatiefs te melden. Blijkbaar was er een grote haast om het boek en de cassette uit te geven. In het boek staan minstens 40 drukfouten en de etsen blijken bij mij in de cassette vastgeplakt te zitten… Toen ik Michel hierop aansprak, keek hij mij wat vermoeid aan en zei dat hij wel een een rechtszaak had willen beginnen, maar dat het voor deze uitgifte toch al te laat was…
.
.
.
.
1994 – Cassette ‘table’ met boek Michel van Overbeeke
Voor informatie over het boek: zie boven bij ‘meeting’.
.
.
.
