Home Mail Login

Laatste Nieuws

Op zoek naar informatie over Michel van Overbeeke? Klik met de muis op de ets van Michel van Overbeeke !

Zoek je contact? Klik met de muis op het kleine envelopje in de groene balk, rechts boven.

Reünie op Hageveld 2017 - zie de foto's!

Willem Snitker heeft prachtige portretten getekend - zie Hageveld!

Ik zou het leuk vinden als je zou willen reageren. Ik ben bijv. op zoek naar foto's van kleinseminarie Hageveld 1960 - 1967. 

Vast bedankt voor de reactie! 

 

 



U bevindt zich op: Etsen - van Overbeeke, Okx en Smit > Etsen van Michel van Overbeeke > Overzicht in perioden van zijn etsen

Ets van Michel van Overbeeke: 'van horen zeggen' -- 1981 -- 33 x 40 cm --- Een van de weinige etsen waarop hij zichzelf én zijn pasgeboren dochtertje Eva afbeeldt.

Indeling in perioden van de etsen van Michel van Overbeeke

Een hachelijke zaak waar ik nu aan begin...  Welk overzicht doet recht aan zijn ruim 600 etsen?

Daarom begin ik met een opmerking: alles wat hieronder beschreven wordt, is natuurlijk zeer persoonlijk en betrekkelijk ! Voor mij voelt het schrijven over de etsen van Michel als een soort ontdekkingsreis: elke keer weer ontdek ik nieuwe sprankelende facetten in zijn etsen !

Ik ben nu ruim 20 jaar geboeid door de etsen van Michel en mijn verzameling telt ruim 200 etsen. Vanuit die ervaring wil ik voor mijzelf een indeling maken. Misschien dat de lezer daar ook plezier aan beleeft en nóg meer kan genieten van de grafiek van Michel. Vergeet niet dat hij in de periode 1966 - 2001 (waarin bijna al zijn etsen zijn verschenen) ook schilderde, keramiek en bronzen beeldjes maakte, met glas bezig was, fotografeerde en videofilms maakte.

Wat hieronder beschreven wordt, is nooit af! Daarom zal ik de tekst regelmatig aanvullen.

 

1966 - zijn eerste etsen

Geen titel (dierencirkel) - 1966 - ronde ets diameter 21 cm

In 1962 studeert Michel af aan de Grafische School. Zijn diploma haalt hij als 19 jarige met zijn vrouw Christhilde en pasgeboren zoon Manuel op. Hij start als leerling-tekenaar bij een reclamebureau en na enige tijd begint hij een eigen reclamebureau - in de hoop dat daardoor meer tijd vrij komt voor zijn grote passie: schilderen. Het tegendeel is waar. Zijn reclamebureau vraagt dag en nacht tijd.

Als 23 jarige (in 1965) komt hij in de Beeldende Kunst Regeling en kan zich geheel aan het schilderen wijden. Vanaf dat moment begint hij ook met het etsen en in 1966 drukt hij zijn eerste etsen die hij als kunstenaar kan verkopen. Hij print in het begin zijn etsen tussen de twee rollen van een wasmangel die hij voor een prikje op het Waterlooplein had gekocht. Enige maanden later vervangt hij deze mangel voor een echte etspers.

De Grafische School is een totaal andere opleiding dan de Kunstacademie. Michel moet de techniek van het etsen nog onder de knie krijgen: het in spiegelschrift tekenen in de beschermlaag van de etsplaat - het zuren van de plaat - het inkten - het afslaan van de plaat en het printen op licht vochtig papier. Wanneer hij voor een afdruk meerdere etsplaten nodig heeft, moet hij in gedachte precies bepalen waar op de etsplaat hij zijn tekening maakt. Technieken als 'aquatint' en 'vernis mou' en het gebruiken van meerdere etsplaten voor één afdruk leert hij als autodidact razendsnel.

De beeldtaal op zijn eerste etsen is voornamelijk een bijzonder soort 'plankton-diertjes'. Maar na een half jaartje zie je de eerste menselijke gezichten / kabouters / huizen / dorpjes opdoemen.

geen titel - 1966 - 14 x 20 cm -- twee etsplaten maken één afbeelding

 

Michel is in 1966 nog duidelijk aan het zoeken naar kleurgebruik, vorm en symboliek. Dat wordt duidelijk in de twee onderstaande etsen zonder titel, waarvan hij er in totaal 10 heeft gemaakt: de ene is somber van kleur, de andere uitbundig. Vooral in het begin van het persen van de etsen zijn de randen rond de ets nog erg smerig van de drukinkt.

1966 zonder titel - 44,5 x 25 cm

1967 – 1968: begin van het professionele etsen

Deze periode wordt het drukken van de etsen bepaald door de ets / aquatint. Hij blijft volop aan het experimenteren met deze techniek.

Het verrassende zit ook in de keuze van de onderwerpen en de thematiek. Michel van Overbeeke kent een christelijke levensvisie van huis uit, maar hij vond er niet de antwoorden op de vragen die bij hem leefden. Bijvoorbeeld ‘Waarom heeft mijn vader zo vreselijk moeten lijden?’ In 1961 was deze op een ontluisterende en pijnlijke manier aan longkanker gestorven. Met zijn stiefmoeder verzorgt hij zijn vader, tot deze kwam te overlijden. In latere etsen – rond 1981 - zijn soms herinneringen aan deze tijd te zien.

Detail van de ets 'geen een' uit 1981

Net als half Europa en Amerika in die jaren van de 'Flowerpower' gaat Michel op zoek naar Oosterse filosofie en mystiek.

Dit zoeken naar inspirerende gedachten en ervaringen uit zich in zijn etsen. Daarin ontstaat een beeldtaal als in drie lagen.

De ladder is het symbool van de verbinding – deze vorm de brug tussen onderwereld / wereld / bovenwereld. Je kunt deze ladder zien als een ‘Jacobsladder’. In de Bijbel – in het boek Genesis 28, vers 12 – ziet Jacob een ladder die hemel en aarde verbindt. Langs de ladder klimmen en dalen engelen als boodschappers van de Eeuwige. Het verbindende beeld van de ladder zal Michel nog regelmatig gebruiken.

De hieronder afgebeelde ets III (Worry = kwelling / zorg) is een goede illustratie van wat ik hierboven heb geschreven.

Misschien bestaat de kwelling (worry) uit wat afgebeeld is: er is op dit moment geen toegang in het bovenzintuiglijke. De engel / de vogel valt van de ladder af en in de ladder staat 'NO' geschreven. In het midden is de 'wereld van alledag': het huis waar Michel woont, een flat, de zon en de bomen.

III - Worry - 1968 - 33 x 33 cm --- twee etsplaten in verschillende kleuren vormen één print

 

1969 - 1972 - het gebruik van lithodruk

De etstechniek gaat Michel combineren met het gebruik van lithostenen: twee totaal verschillende grafische technieken die door grafici bijna altijd los van elkaar worden gebruikt. Over deze litho-techniek wordt in een van de onder-hoofdstukjes gesproken. Links boven in mijn website kunt u deze met uw cursor aanklikken.

Begin 1969 schaft Michel een litho-pers aan. Voor hem is het een goede manier om meer kleur en meer lijnenspel in zijn ets te brengen. Zijn etsen worden groter van formaat (70 x 50 en 80 x 60cm) en wat Michel vooral belangrijk vindt, is de mogelijkheid om bronspoeder / bronskleurige drukinkt te gaan gebruiken. Dit lijkt enigszins op een goudkleur dat hij in de onderrand van veel etsen in die tijd omschrijft als ‘gold’. Goud is voor hem het symbool van het metafysische / het onnoembare / het goddelijke. Maar de lithostenen blijken erg zwaar en het bewerken blijkt zeer tijdrovend. Al snel gaat Michel over op gegreinde off-setplaten van aluminium.

De thematiek van de afbeeldingen wordt filosofischer en om enkele titels van etsen uit 1969 - 1970 te noemen: ‘meditation’ – ‘down town’ – ‘geboorte’ – ‘what is real to you’ – ‘where is my soul’ - ‘be fruitful’ – ‘de grote verleiding’ – ‘genesis 1; 25’ – ‘the wonderful apple’ – ‘scheppingsgebeuren’ – 'wording' - ‘aum’.

village of peace -- 1971 -- 45 x 60 cm -- no: 4 / 16

Bovenstaande ets 'village of peace' is een mooi voorbeeld uit deze periode. De ets is bijzonder geraffineerd gedrukt. Michel gebruikt voor deze prent twee etsplaten (met de kleuren grijs en blauw) en drukt via zes lithostenen zes verschillende kleuren op de ets, namelijk: brons, paars, groen, oranje-bruin, licht-paars en marine-blauw.

De opbouw van de ets verdient ook een goede bestudering. Je kunt zes verschillende lagen onderscheiden.

De verbinding tussen de onderste laag en de lucht waarin de rook verdwijnt wordt gevormd door het huis. In de onderste verdieping van dit huis staat een zwangere 'oervrouw' met Oosterse trekken zoals 'een derde oog'.

Het woord ‘Aum’ is in deze jaren vaak te lezen in de etsen van Michel.  ‘Aum’ is een mystieke of heilige lettergreep die geplaatst wordt aan het begin van de meeste Hindoeteksten. Het is een heilige uitroep die aan het begin en aan het einde van een lezing uit de Veda’s moet worden gezegd. ‘Aum’ als geheel staat voor de beleving van het oneindige, het kosmische bewustzijn. Vergelijkbaar dus met zijn gebruik van brons-poeder-inkt / ‘gold’.  Vanaf 1986 gaat Michel écht bladgoud in zijn etsen verwerken.

Als afsluiting van zijn gebruik van de litho-druk maakt Michel (met hulp van een assistent) in maart 1972 een serie van negen etsen ‘I-Tjing’.

Op de eerste ets van deze serie (opgedragen aan mijn lieve Christhilde) schrijft Michel: “Het uitgangspunt van deze serie grafiek is een vergelijking tussen de 8 oertekens van de I-Tjing (het boek der veranderingen) en de 6 scheppingsdagen uit het oude testament”.

Een deel van deze serie komt uit in een hardhouten kistje met een glasplaat als voorkant. De koper kan regelmatig één van de negen verschillende etsen achter het glas plaatsen. Zo is er sprake van een wisselende tentoonstelling in je eigen huis!

In 1969 breekt Michel met zijn etsen definitief door in de kunstwereld. Alle ingelijste etsen worden bij een tentoonstelling verkocht en dit geeft hem zoveel financiële armslag dat hij uit de Beeldende Kunst Regeling kan gaan.

Na deze periode zal Michel geen lithodruk meer in zijn etsen gebruiken. Hij zal andere manieren van inkleuren gaan gebruiken.

 

1973 – 1975:  grond en hemel

Nu de lithostenen niet meer gebruikt worden, ontstaan er etsen, die ‘opener’ van beeld zijn.Hij drukt in deze periode zijn etsen met meerdere (twee of drie) etsplaten. Door de kleuren over elkaar heen te drukken, ‘mengt’ hij de verschillende inkten en ontstaan andere kleuren.

In 1972 gebeurt er iets ingrijpends in het leven van Michel.  Zijn schoonmoeder met wie hij een goed contact had, komt te overlijden. Zijn verdriet komt terug in de titels en de thema’s van een aantal van zijn etsen in 1973: ‘once we shall meet again’ , ‘goodby my love’ en ‘in memorian ety ’.

once we shall meet again -- 1973 -- 50 x 50 cm

Hij verbeeldt haar overlijden in een opgaande beweging van de grond naar de hemel. In het gras is een kuil en ernaast staat twee ‘mensvogels’ te treuren; het kunnen Michel en zijn vrouw Christhilde zijn. Maar in het graf is niets te zien. De overledene (man en vrouw) zweeft naar boven en geholpen door de luchtballon komt deze hoger. In de mand onder de luchtballon blijven de kleren achter en bevrijdt van de materie zweeft de rode doorzichtige ziel hoger. Op de ballon zelf is een soort polonaise  van mensen te zien en het yin- en yangteken. Voor mij betekent dit dat de mensen in een soort polonaise als lemmingen van hun wieg naar hun graf (kunnen) lopen. Het yin- en yangteken geeft het komen in een balans weer: leven is bewegen. De ziel / geest zweeft verder naar boven en wordt op een Perzisch tapijtje als een foetus ‘naar gene zijde’ gevlogen: over de muur, waar overheen een mens niet kan kijken.

Michel verbeeldt in deze ets waar veel mensen aan de rand van een graf van een geliefde aan denken: ‘Waar ga je naar toe?’ en ‘Zullen we elkaar ooit nog eens ontmoeten?’

Voor het eerst zien we dus persoonlijke ervaringen van Michel in zijn etsen verbeeld. In nog sterkere mate zullen deze in 1979 terugkomen.

Nieuw in deze jaren is ook dat Michel van één bepaald thema meerdere etsen maakt. In 1975 maakt hij een prachtige kleine serie van 13 etsen van 12 x 12 cm:  'leven geven'. 

'leven geven' -- 1975 -- 12 x 12 cm -- no 3 / 100

 

---

 

Graag verwijs ik naar de literatuur over de etsen van Michel. Klik daarvoor links boven op het onderdeel 'Literatuur'.

Hieronder komt een verder verhaal over het overzicht in perioden van zijn etsen, maar het schrijven ervan zal nog zeker veel tijd in beslag nemen....