Erwin Verheijen

November 1999 – Erwin Verheijen in zijn atelier.

Een speciaal plekje op mijn website (maar ook in mijn hart) is voor de Amstelveense fotograaf en kunstenaar Erwin Verheijen. Bij hem heb ik rond 1987 enige workshops fotografie gevolgd, die hij via de Amstelveense Volksuniversiteit gaf. Ik heb veel van hem geleerd: leren kijken naar de lichtval, barietpapier op een goede manier afdrukken, oog krijgen voor details en gewoon het lef hebben de foto’s te maken op andere plekken dan iedereen dit doet. Op een beschaafde manier vooraan gaan staan, bijvoorbeeld. Erwin kon sappige verhalen vertellen hoe er soms heftig onder fotografen met de ellebogen werd gewerkt… Maar je hebt als fotograaf ook een bepaalde ‘macht’. Iedereen wil immers graag zo voordelig mogelijk op een foto staan. ‘De macht van een 125ste seconde’, noemde hij dit.

Voor mij waren zijn lessen een grote stimulans om een eigen stijl te ontwikkelen en om later op verantwoorde manieren mijn collega-geestelijk verzorgers in hun werk te fotograferen. Twee fotoboeken over geestelijke verzorging en meerdere fototentoonstellingen waren daar het resultaat van. Erwin vond dat super van mij.

Dit alles speelde zich allemaal nog in het analoge-foto-tijdperk af. Met enkele filmrolletjes met 36 opnamen, zelf chemicaliën maken en de films precies op 20 graden ontwikkelen en deze in mijn donkere kamer in mijn studeerkamer ontwikkelen is van een totaal andere orde dan de digitale fotografie van tegenwoordig.

In de St. Joseph School in Nes aan de Amstel hadden meerdere kunstenaars hun atelier. Ik meen dat Erwin rechts boven zijn atelier had.
Tijdens zijn lessen trokken we er op uit, onder andere om de boer vlak achter zijn atelier te fotograferen.
Als je op een juiste manier ‘glas’ kon fotograferen én afdrukken, was je op weg om een goede fotograaf te worden, zei Erwin.
Vaak trokken we de polder in om foto’s te maken en te kijken naar het licht.
Bij een boerderij kwamen we ook deze dode beesten tegen
Licht kan prachtig in het water weerspiegelen.
Erwin poseert
Advies van Erwin: ga op zoek naar details!
Een ‘naakt’ fotograferen lijkt makkelijker dan het is.
Macro-fotografie om details en een mooie afdruk te vangen.
December 1987 – Met zijn zoon Joshua poseerde hij voor ‘portretfotografie’.
December 1987 – met zijn zoon Joshua poseerde hij voor ‘portretfotografie’.

Fotoboek ‘Onderweg’

Bob Verstraete, Amstelveens kunstenaar, beschreef de achterflap: ‘We kijken veel, maar zien dikwijls zo weinig’. Emile Meijer schreef op 30 augustus 1979 het voorwoord van ‘Onderweg’: ‘Dit is het eerste fotoboek van Erwin Verheijen’. En: ‘Onderweg’ noemde hij zijn reeks foto’s omdat hij zich bewust is van het tijdelijke, het betrekkelijke…’

Erwin Verheijen – zijn eerste fotoboek ‘Onderweg’.
Zijn boek is tweede hands nog te koop….

Van fotograaf naar kunstenaar

Door de opkomst van de digitale fotografie en door grote concurrentie onder fotografen werd het steeds moeilijker om er een (droge) boterham mee te verdienen. De opdrachten van bijvoorbeeld het dagblad Trouw werden minder. Erwin ontdekte echter dat hij naast zijn fotografietalent ook zeer kunstzinnig was. Vanaf 1990 ging hij zijn foto’s gebruiken voor zeefdrukken en deed dit op een heel persoonlijke manier. Hij maakte fascinerend mooi, groot en klein (maar vooral persoonlijk) werk. Met mijn beperkte budget uit die jaren heb ik gelukkig enkele van deze werken kunnen kopen. Aan het eind van dit hoofdstukje zal ik daarvan wat laten zien.

Erwin voelde zich sterk verbonden met het jodendom. Hartverscheurend waren bijvoorbeeld zijn zeefdrukken van de spoorweg naar het concentratiekamp Buchenwald. Voor mij zijn die net zo intens en aangrijpend als het werk van Armando.

Erwin leefde van 24 januari 1941 tot 14 december 2019. Hij maakte het zichzelf en anderen soms niet gemakkelijk. Zijn laatste jaren verbleef hij in het Rosa Spierhuis waar hij een klein atelier had. Ook deed hij mee aan kleine tentoonstellingen in het huis.

Eerst volgt een serie foto’s die ik van zijn werken in zijn atelier heb gemaakt.

November 1999 – Erwin Verheijen aan het werk in zijn atelier in Nes aan de Amstel.
Mijn gekochte werk ‘Simbols # 11’ staat hier nog in zijn atelier, rechts op de foto

***

Enkele werken van Erwin

Hieronder volgen enkele werken van Erwin die ik rond de eeuwwisseling bij hem in zijn atelier kocht. Bij de ‘Open atelierroute van Amstelveen’ was je altijd welkom. De meeste zijn zeefdrukken. Op een bepaald moment werd de St. Josephschool door de gemeente Amstelveen verkocht en moesten de kunstenaars op zoek naar een nieuw atelier. Vanaf dat moment ben ik Erwin uit het oog verloren.

Erwin Verheijen – Zeefdruk “Zoektocht naar jezelf’, de stip in het midden is van bladgoud.
Erwin Verheijen – 1993 – Geen titel / Nesserlaantje, zeefdruk — 37 x 37 cm
Erwin Verheijen – 1996 – een bewerkte polaroidfoto (een multi-media, dus) — 14 x 13,5 cm
Erwin Verheijen – 1996 – Schmonim – Peh — joods alfabet — 33 x 43 cm
Erwin Verheijen – 1999 – Simbols # 11 – zeefdruk. Eigenlijk was de oorsprong van deze multi-media heel simpel: op oude kranten maakte Erwin de eerste zeefdruk-afdrukken en later zag hij de compositie. — 39 x 42,5 cm
Erwin Verheijen – 1998 – ondergronds – 24 x 26,5 cm – gedrukt op inpakpapier
Erwin Verheijen 1998 – ‘tulpen’ – 30 x 36 cm — Hij had een opdracht van een bloemenbedrijf in Aalsmeer gehad. ‘Eigenlijk was het een misdruk’, bekende Erwin. Bij de zeefdruk had het rood van de tulpen en het blauw van de vaas op het witte vlak gedrukt moeten worden. Maar ik vind juist dit veel mooier… —
Erwin Verheijen – 1999 – geen titel / menora — Erwin had er iets voor mij omheen geschreven: ‘Voor Hans, de man van de gedachten, voelen en geven, bedankt voor de momenten van delen’. — 18,5 x 28 cm. Vaak zette Erwin een Japanse stempel met zijn naam op de grafiek.